về từ điển

Tri giác tự vận động

Tri giác tự vận động (tiếng Anh: Autokinetic perception) là một hiện tượng tâm lý, trong đó một vật phát sáng đứng yên được quan sát trong môi trường tối, không có bất kỳ mốc thị giác nào, lại có vẻ như đang chuyển động. Sai lệch tri giác này minh họa cách não bộ cố gắng diễn giải thông tin thị giác mơ hồ.

Hiện tượng này đã được biết đến từ cuối thế kỷ XVIII (qua các quan sát của A. von Humboldt về các vì sao), còn vào những năm 1930, M. Sherif đã sử dụng nó để nghiên cứu sự hình thành chuẩn mực nhóm. Tri giác tự vận động cho thấy cách não bộ cố gắng tạo ra ý nghĩa trong điều kiện không chắc chắn bằng cách bổ sung thông tin còn thiếu.

Trong các thí nghiệm về tri giác tự vận động, người ta thường sử dụng một vật phát sáng nhỏ trên nền tối. Người quan sát cho biết vật đó dường như đang chuyển động, mặc dù trên thực tế nó vẫn đứng yên. Hiện tượng này được giải thích là do khi không có các tín hiệu thị giác khác, chẳng hạn như mốc tham chiếu hoặc đường viền, não bộ không thể diễn giải chính xác vị trí của vật trong không gian.