Độ giá trị của thực nghiệm
Độ giá trị của thực nghiệm (validity of an experiment) là thước đo dùng để đánh giá mức độ vững chắc và chính xác trong việc tiến hành thực nghiệm, cũng như mức độ có căn cứ của các kết luận được rút ra từ kết quả thực nghiệm.
Trong tâm lý học thực nghiệm, có một số loại độ giá trị của thực nghiệm:
-
Độ giá trị nội tại (internal validity): Dạng độ giá trị này đánh giá mức độ mà kết quả thực nghiệm thực sự có thể được quy cho tác động của biến độc lập thay vì các yếu tố khác. Độ giá trị nội tại đòi hỏi thực nghiệm phải kiểm soát ảnh hưởng của các biến ngoại lai và cô lập tác động đang được nghiên cứu.
-
Độ giá trị bên ngoài (external validity): Loại độ giá trị này đánh giá mức độ mà kết quả thực nghiệm có thể được khái quát hóa cho một quần thể rộng hơn hoặc cho các bối cảnh khác. Độ giá trị bên ngoài xác định mức độ mà kết quả thực nghiệm phản ánh các tình huống hoặc điều kiện thực tế.
-
Độ giá trị thao tác hóa (operational validity): Khía cạnh này đánh giá mức độ hiệu quả trong việc xác định và đo lường các biến được sử dụng trong thực nghiệm. Độ giá trị thao tác hóa liên quan đến tính phù hợp của việc lựa chọn phương pháp đo lường và thao tác hóa các khái niệm.
-
Độ giá trị cấu trúc (construct validity): Loại độ giá trị này đánh giá mức độ chính xác và phù hợp mà các biến và quy trình thực nghiệm phản ánh và đo lường một cấu trúc hoặc khái niệm tâm lý cụ thể mà nhà nghiên cứu đang tìm cách nghiên cứu.
Độ giá trị của thực nghiệm cao hay thấp phụ thuộc vào mức độ cẩn trọng của nhà nghiên cứu khi thiết kế và tiến hành thực nghiệm, cũng như mức độ kiểm soát các sai lệch tiềm ẩn và yếu tố ngoại lai.