Thiên hướng
Thiên hướng (disposition) trong bối cảnh tâm lý học là thái độ tích cực, xuất phát từ động lực nội tại của một người đối với một hoạt động hoặc công việc nhất định. Đặc điểm tâm lý này thể hiện ở việc người đó không chỉ quan tâm đến hoạt động ấy mà còn cảm thấy thỏa mãn ngay trong quá trình thực hiện, chứ không chỉ từ kết quả. Thiên hướng cho thấy cá nhân có nhu cầu ổn định đối với một lĩnh vực hoạt động nhất định.
Thiên hướng phát triển rõ nét có các đặc điểm sau:
-
Tính lâu dài: Người có thiên hướng phát triển rõ nét đối với một hoạt động nhất định duy trì mong muốn thực hiện hoạt động đó trong thời gian dài.
-
Mong muốn sáng tạo: Những người này không chỉ muốn thực hiện hoạt động mà còn liên tục cải tiến, thay đổi và phát triển hoạt động đó, đồng thời đào sâu kiến thức và kỹ năng của mình trong lĩnh vực này.
-
Động lực tự thân: Thiên hướng phát triển rõ nét không cần kích thích bên ngoài để duy trì sự quan tâm. Cá nhân được thúc đẩy bởi nhu cầu nội tại muốn tham gia hoạt động này.
-
Phù hợp với năng lực: Trong phần lớn trường hợp, thiên hướng phù hợp với năng lực cá nhân, góp phần giúp người đó phát triển thành công trong lĩnh vực tương ứng.
-
Thiên chức: Trong một số trường hợp, thiên hướng có thể mạnh đến mức người đó cảm thấy mình được “sinh ra để” thực hiện một hoạt động cụ thể. Khi đó, người ta gọi đây là thiên chức.
Thiên hướng có thể phát triển cùng với các năng lực tương ứng và là yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành năng khiếu. Vì vậy, thiên hướng đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn và làm chủ thành công các lĩnh vực hoạt động khác nhau.