Thuyết tự tri giác
Thuyết tự tri giác (Self-Perception Theory) do nhà tâm lý học xã hội Daryl J. Bem phát triển vào thập niên 1960. Theo thuyết này, con người hình thành thái độ và niềm tin bằng cách quan sát hành vi của chính mình, rồi từ đó suy ra các khuynh hướng nội tại và quan niệm về bản thân.
Những ý tưởng chính của thuyết tự tri giác:
-
Tự nhận thức thông qua quan sát hành vi: Theo thuyết này, khi không chắc chắn về thái độ hoặc niềm tin của chính mình đối với một vấn đề nào đó, con người có thể quan sát hành vi của bản thân và từ đó thu nhận thông tin về những niềm tin nội tại của mình.
-
Tương đồng với việc quan sát người khác: Con người sử dụng cùng một quá trình phân tích hành vi như khi quan sát hành vi của người khác. Họ cho rằng nếu mình hành động theo một cách nhất định trong một tình huống nhất định, điều đó có thể cho thấy mình có thái độ hoặc niềm tin tương ứng.
-
Thái độ được suy ra từ hành vi: Con người hình thành thái độ bằng cách xem xét hành vi của chính mình và dựa vào hành vi đó để suy ra các khuynh hướng nội tại. Ví dụ, nếu một người nhận thấy mình thường xuyên tự nguyện giúp đỡ người khác, họ có thể kết luận rằng mình có thái độ đề cao lòng tốt và sự giúp đỡ.
Thuyết tự tri giác có ý nghĩa quan trọng đối với việc hiểu cách chúng ta hình thành thái độ và phát triển sự thấu hiểu bản thân. Thuyết này cũng có thể được dùng để giải thích vì sao con người có thể thay đổi niềm tin và thái độ dựa trên hành vi của chính mình.