विरती संलक्षण
विरती संलक्षण म्हणजे शरीराला ज्या पदार्थांचे व्यसन लागले आहे, अशा पदार्थांचे सेवन अचानक थांबवल्यामुळे किंवा त्यात लक्षणीय घट केल्यामुळे उद्भवणारा लक्षणसमूह आहे. या पदार्थांमध्ये मद्य, अमली पदार्थ आणि काही औषधांचा समावेश होतो. विरती संलक्षणामध्ये अस्वस्थता, चिडचिड, निद्रानाश आणि शारीरिक त्रास यांसारख्या शारीरिक व मानसिक प्रतिक्रिया दिसून येतात; गंभीर प्रकरणांमध्ये झटके किंवा भासही होऊ शकतात.
मानसशास्त्र आणि वैद्यकशास्त्रामध्ये विरती संलक्षण हा व्यसनावरील उपचारप्रक्रियेतील महत्त्वाचा घटक मानला जातो. तो शारीरिक अवलंबित्व विकसित झाल्याचे दर्शवतो आणि लक्षणे कमी करण्यासाठी व व्यसन पुन्हा उद्भवण्यापासून प्रतिबंध करण्यासाठी औषधोपचार आणि मानसशास्त्रीय आधारासह लक्ष्यित उपचारात्मक हस्तक्षेप आवश्यक असतो.
दीर्घकाळ काही पदार्थांचे सेवन केल्यानंतर ते अचानक थांबवलेल्या व्यक्तीची अवस्था हे विरती संलक्षणाचे एक सामान्य उदाहरण आहे. अशा वेळी त्या व्यक्तीला विविध शारीरिक आणि मानसिक विकारांचा त्रास होऊ शकतो.