साध्यप्रेरणा
साध्यप्रेरणा म्हणजे व्यक्तीला तिच्या कार्याच्या विविध क्षेत्रांत यश मिळवण्यासाठी प्रवृत्त करणारी आंतरिक इच्छा. ही प्रेरणा व्यक्तीचे वर्तन, आत्मविकासाची इच्छा आणि उत्कृष्ट परिणाम मिळवण्याची धडपड ठरवणाऱ्या प्रमुख घटकांपैकी एक असू शकते.
साध्यप्रेरणेच्या क्षेत्रातील संशोधनाची सुरुवात १९५० च्या दशकात अमेरिकन संशोधक डेव्हिड मॅक्लेलंड आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या कार्यातून झाली. त्यांनी साध्यप्रेरणेचा सिद्धांत विकसित केला. या सिद्धांतानुसार, कुटुंबातील संगोपनाच्या प्रभावामुळे ही प्रेरणा बालपणाच्या सुरुवातीच्या काळात घडते आणि विकसित होते. यश व अपयशाशी असलेले भावनिक संबंध आणि पालकांकडून मिळणारे प्रबलन यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. पालकांनी प्रबलनाचा संबंध यशाशी जोडला व साध्यांना प्रोत्साहन दिले आणि शिक्षेचा संबंध अपयशाशी जोडला, तर मुलामध्ये उच्च साध्यप्रेरणा विकसित होते.
साध्यप्रेरणा व्यक्तीचे शिक्षण, कारकीर्द आणि वैयक्तिक नातेसंबंध यांसह जीवनाच्या विविध पैलूंवर प्रभाव टाकू शकते. उच्च साध्यप्रेरणा असलेल्या व्यक्तींचा कल अनेकदा आत्मसुधारणा, अध्ययन आणि स्वतःची कौशल्ये विकसित करण्याकडे अधिक असतो.
साध्यप्रेरणा मोजण्यासाठी हेन्री मरे यांची थीमॅटिक ॲपर्सेप्शन चाचणी (TAT) यांसारख्या विविध पद्धती विकसित करण्यात आल्या. हर्मन हेकहाउझेन यांनी या चाचणीत सुधारणा केली. या पद्धतींमुळे व्यक्तीच्या साध्यप्रेरणेच्या पातळीचे मूल्यमापन करता येते.