गुदावस्था
गुदावस्था म्हणजे सिग्मंड फ्रॉइड यांच्या सिद्धांतातील मनोलैंगिक विकासाचा एक महत्त्वाचा पैलू आहे. गुदावस्था साधारणपणे २ ते ३ वर्षे वयात येते आणि मलविसर्जन व मूत्रविसर्जनाच्या प्रक्रियांवर नियंत्रण विकसित होण्याशी संबंधित असते.
गुदावस्थेच्या मुख्य वैशिष्ट्यांमध्ये पुढील बाबींचा समावेश होतो:
-
गुदद्वारावर लक्ष केंद्रित होणे: या वयात मुलांना गुदद्वाराच्या उद्दीपनातून आनंद जाणवू लागतो. उदाहरणार्थ, मलविसर्जनाची प्रक्रिया आणि तिच्यावरील नियंत्रण यांमध्ये स्वारस्य दिसून येऊ शकते.
-
प्रशिक्षणाची प्रक्रिया: पालक मुलाला मलविसर्जन आणि मूत्रविसर्जनासह स्वतःच्या शारीरिक गरजांवर नियंत्रण ठेवायला शिकवू लागतात. हे मुलामध्ये सामाजिक नियम आणि अपेक्षा यांची समज विकसित होण्याशी संबंधित असते.
-
संघर्ष आणि नियम: मुलाची आनंद मिळवण्याची इच्छा आणि पालक व समाजाचे सामाजिक नियम व अपेक्षा यांच्यात संघर्ष निर्माण होतात. या संघर्षांचे निराकरण भविष्यातील व्यक्तिमत्त्व विकासावर परिणाम करू शकते.
फ्रॉइड यांचा असा विश्वास होता की गुदावस्थेतील अनुभवांचा व्यक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वावर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो, विशेषतः सुव्यवस्थेची जाणीव, आत्मनियंत्रण आणि वर्चस्वाशी संबंधित स्वभाववैशिष्ट्यांच्या जडणघडणीवर.