साहचर्य
साहचर्य म्हणजे संवेदना, मानसिक प्रतिमा, विचार, भावना आणि इतर मानसिक अवस्था अशा जाणिवेतील विविध आशयांमध्ये नियमितपणे आढळणारा संबंध. हे संबंध साम्य, विरोध, काळ आणि अवकाशातील निकटता तसेच कार्यकारण संबंध अशा विविध तत्त्वांच्या आधारे निर्माण होऊ शकतात. आपल्या जाणिवेची जडणघडण आणि संरचना घडवण्यात साहचर्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात आणि आपल्याला विविध विचार व कल्पना एकमेकांशी जोडता येतात.
मानसशास्त्रातील साहचर्याच्या संकल्पनेला समृद्ध इतिहास आहे आणि अनेक ख्यातनाम मानसशास्त्रज्ञांनी तिचा अभ्यास केला आहे. उदाहरणार्थ, जॉन लॉक आणि डेव्हिड ह्यूम यांनी ज्ञान मिळवण्याची आणि कल्पना घडण्याची प्रमुख यंत्रणा म्हणून साहचर्यांचा विचार केला. आपल्या आकलनांमधील आणि अनुभवांमधील साहचर्यांच्या आधारे आपल्या कल्पना घडतात, असे त्यांचे मत होते.
साहचर्यवादी मानसशास्त्राच्या चौकटीतही साहचर्यांचा अभ्यास करण्यात आला, विशेषतः विल्यम जेम्स आणि जॉन स्टुअर्ट मिल यांच्या कार्यात. या संशोधकांनी असे गृहीत धरले की साहचर्ये ही जाणिवेच्या कार्याची मूलभूत यंत्रणा आहेत आणि विविध तत्त्वांनुसार त्यांचे वर्गीकरण करता येते.
आधुनिक मानसशास्त्रात साहचर्याची संकल्पना आजही महत्त्वाची आहे, परंतु अध्ययन, स्मृती आणि निर्णय घेणे यांसारख्या अधिक जटिल संज्ञानात्मक प्रक्रियांच्या संदर्भात तिचा विचार अनेकदा केला जातो.