अस्थेनिक प्रकार
अस्थेनिक प्रकार म्हणजे ए. ई. लिच्को यांच्या वर्गीकरणानुसार स्वभाववैशिष्ट्यांच्या ठळकपणाचा असा प्रकार आहे, जो विशिष्ट व्यक्तिमत्त्व वैशिष्ट्ये असलेल्या लोकांचे वर्णन करतो. या प्रकाराची वैशिष्ट्ये म्हणजे अधिक प्रभावग्राहकता, संवेदनशीलता आणि चिडचिडेपणा, तसेच लवकर थकवा येणे. अस्थेनिक प्रकाराची काही वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे आहेत:
-
प्रभावग्राहकता: अस्थेनिक प्रकारचे लोक सहसा सभोवतालच्या वातावरणाबाबत अधिक संवेदनशील असतात आणि जगाचा अनुभव अधिक तीव्रतेने घेतात. ते भावना अधिक खोलवर अनुभवू शकतात आणि बाह्य प्रभावांना अधिक ग्रहणशील असतात.
-
कमी आत्मसन्मान: अशा लोकांचा आत्मसन्मान अनेकदा कमी असतो आणि त्यांना आपण अपुरे आहोत असे वाटू शकते.
-
स्वाभिमान आणि संवेदनशीलता: आत्मसन्मान कमी असूनही, ते टीकेवर आणि इतरांनी केलेल्या मूल्यमापनावर तीव्रपणे प्रतिक्रिया देतात. त्यांच्या संवेदनशीलतेमुळे ते सहज दुखावले जाऊ शकतात आणि अपमानित झाल्यासारखे वाटू शकते.
-
अज्ञाताची भीती: अस्थेनिक प्रकारच्या लोकांना बदलांची, नवीन परिस्थितींची आणि अनोळखी लोकांची भीती वाटण्याची प्रवृत्ती असू शकते. ते अनिश्चितता टाळणे पसंत करतात.
-
राग आणि पश्चात्ताप: कधीकधी त्यांच्या रागाचा उद्रेक होऊ शकतो, परंतु आपल्या कृतींबद्दल त्यांना अनेकदा लगेच पश्चात्ताप होतो आणि ते खेद व्यक्त करतात.
-
बौद्धिक कार्य: या प्रकारच्या व्यक्तींचा सखोल विश्लेषण आणि बौद्धिक कार्याकडे कल असू शकतो. बौद्धिक कार्य आणि संशोधनामध्ये त्यांना आपले कार्यक्षेत्र सापडू शकते.
स्वभाववैशिष्ट्यांच्या ठळकपणाचा अस्थेनिक प्रकार हा मानसविकृती असल्याचे अनिवार्यपणे दर्शवत नाही; मात्र तो व्यक्तीच्या सभोवतालच्या वातावरणाशी जुळवून घेण्याच्या आणि स्वतःच्या भावनिक प्रतिक्रियांचे नियमन करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करू शकतो.