अधिकारवादी प्रवृत्ती
अधिकारवादी प्रवृत्ती (इंग्रजी: Authoritarianism) म्हणजे व्यक्तिमत्त्वाचे किंवा व्यवस्थापनशैलीचे असे वैशिष्ट्य, ज्यात अधीनस्थांवर कठोर नियंत्रण आणि वर्चस्व ठेवले जाते व अनेकदा त्यांची स्वायत्तता आणि निवडीचे स्वातंत्र्य मर्यादित केले जाते. मानसशास्त्रात अधिकारवादी प्रवृत्तीचा संबंध सुव्यवस्था आणि नियंत्रण राखण्याच्या इच्छेशी, तसेच इतरांचे मतभेद किंवा स्वातंत्र्य सहन करण्याच्या अनिच्छेशी असतो.
अधिकारवादी कल असलेल्या व्यक्तींमध्ये अनेकदा वर्चस्व गाजवण्याची इच्छा, निर्णय घेताना कठोरपणा आणि जगाकडे कृष्णधवल दृष्टीने पाहण्याची प्रवृत्ती दिसते. नवीन कल्पना त्यांच्या प्रस्थापित दृष्टिकोनांशी आणि श्रद्धांशी विसंगत असल्यास, त्या स्वीकारण्यास ते विशेषतः अनुत्सुक असू शकतात.
व्यवस्थापनाच्या क्षेत्रात अधिकारवादी शैलीची वैशिष्ट्ये म्हणजे सत्तेचे केंद्रीकरण, कठोर नियम आणि अधीनस्थांना मर्यादित स्वातंत्र्य. अधिकारवादी नेते अनेकदा चमूतील इतर सदस्यांना सहभागी न करता स्वतःच निर्णय घेण्यास प्राधान्य देतात.
अधिकारवादी प्रवृत्तीचे सकारात्मक आणि नकारात्मक असे दोन्ही परिणाम होऊ शकतात. एकीकडे, संकटाच्या परिस्थितीत ती स्पष्ट दिशा देऊ शकते आणि जलद निर्णय घेणे शक्य करू शकते. दुसरीकडे, अधिकारवादी दृष्टिकोनामुळे कामाच्या ठिकाणचे मनोबल खालावू शकते, अधीनस्थांची प्रेरणा आणि सर्जनशील क्षमता कमी होऊ शकते, तसेच संघर्ष वाढू शकतात.