शब्दकोशाकडे

स्व-ओळख निर्माण

स्व-ओळख निर्माण (किंवा आत्म-ओळख निर्माण) म्हणजे अंतर्गत चिंतन आणि आत्मविश्लेषणाद्वारे व्यक्तीने स्वतःविषयीची धारणा घडवण्याची प्रक्रिया. या प्रक्रियेत स्वतःच्या धारणा, मूल्ये, आवडी, जीवनातील उद्दिष्टे आणि विविध सामाजिक गटांशी असलेले संबंध समजून घेणे समाविष्ट असते.

स्व-ओळख निर्माण करताना व्यक्ती स्वतःचा सक्रियपणे शोध घेते, स्वतःचा भूतकाळ, वर्तमानकाळ आणि भविष्यकाळ यांविषयी प्रश्न विचारते तसेच सभोवतालच्या जगाशी असलेल्या संबंधांचे विश्लेषण करते. ही प्रक्रिया आत्मभानाचा विकास आणि आत्मचिंतनाची क्षमता यांच्याशी जवळून संबंधित असून, मानसिक विकास व व्यक्तिमत्त्वाच्या वाढीचा महत्त्वाचा घटक आहे.

स्व-ओळख निर्मितीमध्ये वैयक्तिक स्व-ओळख तसेच सामाजिक स्व-ओळख यांचा समावेश असू शकतो. सामाजिक स्व-ओळखीमध्ये व्यक्ती राष्ट्रीय, सांस्कृतिक, व्यावसायिक आणि धार्मिक गटांसह विशिष्ट गट किंवा समुदायांतील सदस्यत्वाच्या आधारे स्वतःची ओळख निश्चित करते.