स्वयंगतिक आकलन
स्वयंगतिक आकलन (इंग्रजी: Autokinetic perception) म्हणजे कोणतेही दृश्य संदर्भबिंदू नसलेल्या अंधाऱ्या वातावरणात पाहिलेली स्थिर प्रकाशमान वस्तू हालताना दिसण्याची मानसशास्त्रीय घटना. हा आकलनभ्रम संदिग्ध दृश्य माहितीचा अर्थ लावण्याचा मेंदू कसा प्रयत्न करतो, हे स्पष्ट करतो.
या घटनेचे प्रथम वर्णन २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला करण्यात आले आणि आकलन व लक्षाची स्थिरता यांचा अभ्यास करण्यासाठी तिचा वापर केला गेला. अपुरी माहिती भरून काढत मेंदू अनिश्चित परिस्थितीत अर्थ निर्माण करण्याचा कसा प्रयत्न करतो, हे स्वयंगतिक आकलनातून दिसून येते.
स्वयंगतिक आकलनाच्या प्रयोगांमध्ये अनेकदा गडद पार्श्वभूमीवर एक लहान प्रकाशमान वस्तू वापरली जाते. प्रत्यक्षात ती स्थिर असली, तरी ती हालताना दिसते, असे निरीक्षक सांगतात. संदर्भबिंदू किंवा बाह्यरेषा यांसारखे इतर दृश्य संकेत नसल्यामुळे मेंदूला अवकाशातील वस्तूच्या स्थानाचा योग्य अर्थ लावता येत नाही; म्हणून ही घटना घडते.