स्वगत भाषण (किंवा खाजगी भाषण)
स्वगत भाषण (किंवा खाजगी भाषण) (इंग्रजी: Autonomous or private speech) ही मानसशास्त्रीय संज्ञा अशा स्वतंत्र भाषणासाठी वापरली जाते, ज्यात व्यक्ती स्वतःशी बोलते. असे बोलणे सहसा एखादी समस्या सोडवणे किंवा एकाग्रता राखणे आवश्यक असलेल्या परिस्थितीत आढळते. या प्रकारचे भाषण मुलांमध्ये अनेकदा दिसते, पण प्रौढांमध्येही आढळू शकते.
खेळताना किंवा नवीन समस्या समोर आल्यावर मुलांमध्ये स्वगत भाषण अनेकदा दिसते. ते विचारांची मांडणी करण्यास, कृतींचे नियोजन करण्यास आणि समस्या सोडवण्यास मदत करते. सामाजिक भाषणात संवाद इतर व्यक्तींकडे निर्देशित असतो; याउलट, स्वगत भाषण हे स्वनियमन आणि स्वसंघटन यांचे साधन आहे.
प्रौढांमध्येही स्वगत भाषण आढळू शकते, विशेषतः अत्यंत एकाग्रता आवश्यक असलेल्या परिस्थितीत किंवा एखादी गुंतागुंतीची समस्या समोर असताना. ते विचार व्यवस्थित मांडण्यास, योजना आणि रणनीती तयार करण्यास तसेच स्वतःला प्रेरित करण्यास मदत करते.
स्वगत भाषण हे मोठ्याने बोललेले किंवा अंतर्गत अशा दोन्ही स्वरूपांत असू शकते. काही प्रसंगी व्यक्ती मोठ्याने बोलू शकते, तर इतर प्रसंगी अंतर्गत संवाद साधू शकते. हा संज्ञानात्मक प्रक्रियेचा महत्त्वाचा भाग असून माहिती अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास आणि तिचा अर्थ लावण्यास मदत करतो.