निकोलाय अलेक्झांद्रोविच बेर्नश्टाइन
निकोलाय अलेक्झांद्रोविच बेर्नश्टाइन (१८९६-१९६६) हे एक प्रख्यात सोव्हिएत मनोशरीरक्रियाशास्त्रज्ञ होते. हालचालींचे शरीरक्रियाशास्त्र आणि हालचाल कौशल्यांची निर्मिती समजून घेण्यात त्यांच्या कार्याने महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांनी विकसित केलेली क्रियाशीलतेच्या शरीरक्रियाशास्त्राची संकल्पना हालचालींच्या प्रक्रिया आणि हालचालींच्या समन्वयाच्या अभ्यासाचा पाया ठरली.
एन. बेर्नश्टाइन यांच्या कार्यातील एक महत्त्वाची संकल्पना म्हणजे ‘हालचालविषयक कार्य’. हालचाल कौशल्ये आणि हालचाली या शरीरसंस्थेसमोरील विशिष्ट कार्ये आणि उद्दिष्टांनुसार घडतात, अशी कल्पना त्यांनी मांडली. याचा अर्थ शरीरसंस्था आपली हालचाल कौशल्ये सध्याच्या कार्याशी जुळवून घेते; यात हालचालींचा समन्वय आणि स्नायूंचा ताण यांतील बदलांचा समावेश असू शकतो.
त्यांच्या कार्यात हालचालींचा समन्वय, रोगात्मक अवस्थांचा अभ्यास, दुखापतींचा परिणाम आणि दुखापतीनंतरचे पुनर्वसन यांचाही समावेश होता. बेर्नश्टाइन यांनी सायक्लोग्राफीसारख्या हालचालींची नोंद आणि विश्लेषण करण्याच्या पद्धतीही विकसित केल्या.