कार्ल ब्यूलर
कार्ल ब्यूलर (१८७९-१९६३) हे एक प्रख्यात स्विस मानसशास्त्रज्ञ आणि मनोविकारतज्ज्ञ होते. त्यांच्या कार्यात व्यक्तिमत्त्व विकास, आनुवंशिकी, प्रत्यक्षीकरणाचे मानसशास्त्र आणि इतर अनेक क्षेत्रांसह मानसशास्त्राच्या विविध क्षेत्रांचा समावेश आहे. मात्र, बालक आणि किशोरवयीन व्यक्तींच्या विकासावरील संशोधनासाठी तसेच लिंगभावाच्या मानसशास्त्रातील योगदानासाठी त्यांचे कार्य सर्वाधिक प्रसिद्ध मानले जाते.
ब्यूलर यांच्या महत्त्वाच्या कामगिरींपैकी एक म्हणजे बालकांच्या विकासाच्या टप्प्यांवरील त्यांचे संशोधन, जे ‘नैतिकतेच्या विकासाचे टप्पे’ किंवा ‘ब्यूलर यांचा नैतिक विकासाचा सिद्धांत’ म्हणून ओळखले जाते. या सिद्धांतात त्यांनी बालपणापासून प्रौढावस्थेपर्यंतचे विविध टप्पे निश्चित करून बालक आणि किशोरवयीन व्यक्तींमधील नैतिक धारणा व कृतींच्या विकासाचे वर्णन केले.
कार्ल ब्यूलर यांनी लिंगभावाशी संबंधित भिन्नता आणि भूमिकांच्या अभ्यासातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. लिंगभावाच्या मानसशास्त्रातील त्यांच्या कार्यामुळे लिंगभावाची ओळख आणि भूमिका यांच्या जडणघडणीवर समाज व सांस्कृतिक संकेत कसा प्रभाव टाकतात, हे समजण्यास मदत झाली.