शब्दकोशाकडे
सदसद्विवेकबुद्धी
सदसद्विवेकबुद्धी म्हणजे मानवी मनात असलेली अंतर्गत बोधात्मक आणि भावनिक यंत्रणा, जी व्यक्तीच्या कृती व निर्णयांमधील नैतिक पैलूंचे विश्लेषण आणि मूल्यमापन करते. ती अंतर्गत ‘न्यायाधीश’ किंवा ‘निरीक्षक’ म्हणून कार्य करते आणि आत्मसात केलेली मूल्ये व सामाजिक-सांस्कृतिक निकष यांच्या आधारे नैतिकदृष्ट्या योग्य आणि अयोग्य कृतींमधील फरक ओळखण्यास व्यक्तीला मदत करते. नैतिक निकषांशी सुसंगत वर्तन केल्यास ही अंतर्गत यंत्रणा समाधानाची भावना निर्माण करू शकते, तर या निकषांचे उल्लंघन केल्यास अस्वस्थता किंवा अपराधीपणाची जाणीव निर्माण करू शकते. सदसद्विवेकबुद्धी संगोपन, शिक्षण आणि सभोवतालच्या वातावरणाशी होणारा संवाद या प्रक्रियांमधून घडते आणि नैतिक वर्तन व निर्णयप्रक्रियेचे नियमन करणारा मानवी मानसशास्त्राचा एक महत्त्वाचा घटक राहते.