निगमन
निगमन ही पुढील पैलूंचा समावेश असलेली तार्किक प्रक्रिया आहे:
-
तार्किक निष्कर्ष काढण्याची प्रक्रिया: या प्रक्रियेत आपण विशिष्ट आधारविधाने किंवा गृहीतांपासून तर्कसंगत निष्कर्षांपर्यंत पोहोचतो. ही प्रक्रिया तर्कशास्त्राच्या काटेकोर नियमांवर आधारित असून तिला एक औपचारिक कला मानले जाते.
-
विशिष्ट निष्कर्ष, जो तार्किक युक्तिवादातून प्राप्त होतो. असा निष्कर्ष सामान्यतः उपलब्ध आधारविधानांना तर्कशास्त्राचे नियम लागू केल्याने मिळतो.
-
सामान्य संज्ञा: ‘निगमन’ ही संज्ञा विविध प्रकारचे तर्कनिष्कर्ष आणि नियम समाविष्ट करणाऱ्या तार्किक निष्कर्षाच्या सर्वसाधारण सिद्धांतासाठी किंवा पद्धतीसाठी सामान्य संज्ञा म्हणून वापरली जाऊ शकते.
-
तर्कनिष्कर्षाचा प्रकार: निगमन हा तर्कनिष्कर्षाचाही एक प्रकार आहे, ज्यात सर्वसाधारण विधानापासून अधिक विशिष्ट विधानांकडे जाता येते. याचा अर्थ असा की निष्कर्ष हा त्याचा आधार असलेल्या आधारविधानांपेक्षा अधिक सर्वसाधारण असू शकत नाही.
वैज्ञानिक पद्धत, गणित, तत्त्वज्ञान आणि तार्किक समर्थन तसेच विशिष्ट माहिती किंवा आधारविधानांपासून सामान्यीकृत ज्ञानाचा निष्कर्ष काढणे आवश्यक असलेल्या इतर क्षेत्रांमध्ये निगमन महत्त्वाची भूमिका बजावते.