संगोपन
संगोपन (इंग्रजी: Upbringing, education) म्हणजे व्यक्तिमत्त्वाचा विकास आणि सामाजिकीकरण घडवणारी एक जटिल व बहुस्तरीय प्रक्रिया आहे. यात ज्ञान देणे, नैतिक मूल्ये, सामाजिक नियम आणि कौशल्ये विकसित करणे यांचा समावेश होतो. संगोपनामध्ये व्यक्तीच्या विकासाचे बौद्धिक, नैतिक, सामाजिक, शारीरिक आणि भावनिक असे विविध पैलू समाविष्ट असतात.
संगोपनाच्या प्रक्रियेत शैक्षणिक संस्थांमधील औपचारिक शिक्षणासोबतच कुटुंब आणि समाजातील अनौपचारिक शिक्षणही महत्त्वाची भूमिका बजावते. यात व्यक्तिमत्त्वातील वैशिष्ट्यपूर्ण गुणांना प्रोत्साहन देणे, स्वावलंबनाला चालना देणे तसेच संवादकौशल्ये आणि सामाजिक-भावनिक कौशल्ये विकसित करणे यांचा समावेश होतो.
या प्रक्रियेचा उद्देश व्यक्तीला समाजातील सक्रिय जीवनासाठी तयार करणे, चिकित्सक विचारसरणी विकसित करणे, स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याची क्षमता वाढवणे आणि नैतिक वर्तन करण्याची क्षमता विकसित करणे हाही आहे. संगोपन ही परस्परसंवादाची प्रक्रिया आहे. त्यात स्वतःच्या कल्पना, आवडी आणि प्रतिभा मांडणाऱ्या मुलांचा आणि किशोरवयीन व्यक्तींचा सक्रिय सहभाग महत्त्वाचा असतो.