हिस्टेरिया
हिस्टेरिया म्हणजे ठळक आणि परिस्थितीशी विसंगत भावनिक अभिव्यक्ती व वर्तन यांनी वैशिष्ट्यीकृत अशी मनोविकृतिजन्य अवस्था.
हिस्टेरियाच्या प्रमुख वैशिष्ट्यांमध्ये पुढील बाबींचा समावेश होतो:
-
ठळक भावनिक अभिव्यक्ती: हिस्टेरियाची लक्षणे असलेल्या व्यक्तींमध्ये ओरडणे, रडणे, हसणे किंवा संतापणे यांसारख्या तीव्र भावनिक प्रतिक्रिया दिसू शकतात. या प्रतिक्रिया परिस्थितीशी विसंगत वाटतात आणि त्या जाणीवपूर्वक इतरांचे लक्ष वेधून घेतात.
-
नाटकीपणा आणि कृत्रिम हावभाव: हिस्टेरियाची लक्षणे अनेकदा नाटकी वर्तन, विक्षिप्त हावभाव आणि घटनांचे नाटकीकरण यांसोबत दिसतात.
-
आभासी बेशुद्धावस्था आणि झटके: हिस्टेरियाची लक्षणे असलेल्या व्यक्ती बेशुद्ध पडल्यासारखे किंवा झटके आल्यासारखे दर्शवू शकतात, जरी शारीरिक तपासण्यांमध्ये कोणतीही शरीरजन्य समस्या आढळत नाही.
-
लक्ष वेधून घेण्याची प्रवृत्ती: स्वतःच्या अवस्थेकडे इतर लोकांचे लक्ष वेधून घेण्याची व्यक्तीची प्रवृत्ती हे हिस्टेरियाचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य आहे.
-
शारीरिक लक्षणांबाबत अतिसंवेदनशीलता: हिस्टेरियाची लक्षणे असलेल्या व्यक्तींना वेदना किंवा पक्षाघात यांसारखी तीव्र शारीरिक लक्षणे जाणवू शकतात, परंतु वैद्यकीय तपासण्यांमध्ये शरीरजन्य समस्या असल्याचे सिद्ध होत नाही.
हिस्टेरियाला सामान्यतः मज्जाविकृतीचा एक प्रकार मानले जाते आणि त्याचा संबंध मानसिक संघर्ष, ताण किंवा आघातकारक घटनांशी असू शकतो.