आवेगशीलता
आवेगशीलता (इंग्रजी: Impulsivity) म्हणजे परिणामांचा आधी विचार न करता जलद आणि उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया देण्याची व्यक्तीची वर्तनात्मक प्रवृत्ती. आवेगशील व्यक्ती परिस्थितीचे विश्लेषण किंवा नियोजन करण्यासाठी पुरेसा वेळ न देता अनेकदा त्या क्षणाच्या प्रभावाखाली किंवा भावनांच्या प्रभावाखाली कृती करतात.
आवेगशील वर्तन विविध स्वरूपांत दिसू शकते, जसे की उत्स्फूर्त खरेदी, योजनांमध्ये अचानक बदल, घाईने निर्णय घेणे किंवा सामाजिक परस्परसंवादांत अविचारी कृती करणे. कधीकधी आवेगशीलतेमुळे सकारात्मक परिणाम होऊ शकतात, उदाहरणार्थ, सर्जनशील उपाय शोधताना किंवा गंभीर परिस्थितीत त्वरित प्रतिसाद देताना; मात्र बहुतेकदा तिचे नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात, ज्यांत नातेसंबंधांतील समस्या, आर्थिक नुकसान किंवा जोखमीचे वर्तन यांचा समावेश होतो.
आवेगशीलता आत्मनियंत्रण, भावनांचे नियमन आणि बोधनिक प्रक्रिया यांसह विविध मानसशास्त्रीय पैलूंशी संबंधित आहे. काही प्रकरणांत वाढलेली आवेगशीलता ही मनःस्थिती विकार, व्यसनाधीन वर्तन किंवा लक्ष-अभाव/अतिसक्रियता विकार (ADHD) यांसारख्या मानसिक विकारांचे लक्षण असू शकते.