मानसिक पूर्वतयारी
मानसशास्त्रात मानसिक पूर्वतयारी (set) म्हणजे एखादी विशिष्ट कृती करण्यासाठी किंवा माहिती ग्रहण करण्यासाठी व्यक्तीची असलेली मानसिक तयारी.
मानसिक पूर्वतयारीचे अनेक प्रकार आहेत:
-
अर्थविषयक पूर्वतयारी: व्यक्ती एखाद्या परिस्थितीला किंवा कृतीला कसा अर्थ देते, याच्याशी ती संबंधित असते. व्यक्ती स्वतःची मूल्ये, धारणा आणि उद्दिष्टे यांनुसार माहितीचा आणि घटनांचा अर्थ कसा लावते, यावर अर्थविषयक पूर्वतयारीचा प्रभाव पडतो.
-
उद्दिष्टविषयक पूर्वतयारी: ही पूर्वतयारी कृतीचा अपेक्षित परिणाम किंवा उद्दिष्ट ठरवते. ठरवलेले उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी व्यक्ती स्वतःच्या कृतींची मांडणी कशी करते, यावर तिचा प्रभाव पडतो.
-
कार्यपद्धतीविषयक पूर्वतयारी: ती एखादे कार्य किंवा कृती पूर्ण करण्याच्या पद्धती आणि मार्गांशी संबंधित असते. विशिष्ट कार्य पूर्ण करण्यासाठी कोणत्या कृती आणि रणनीती निवडल्या जातील, हे कार्यपद्धतीविषयक पूर्वतयारी ठरवू शकते.
-
मनोशारीरिक पूर्वतयारी: ही पूर्वतयारी मानसिक कृतीच्या शारीरिक आणि जैविक पैलूंशी संबंधित असते. यात ताण आणि थकवा यांवरील शारीरिक प्रतिक्रिया, तसेच सक्रियता आणि जागरूकतेची पातळी यांचा समावेश असू शकतो.
मानसिक पूर्वतयारी जाणीवपूर्वक किंवा अजाणतेपणी असू शकते. आपण सभोवतालचे जग कसे अनुभवतो आणि त्याला कसा प्रतिसाद देतो, यावर तिचा प्रभाव पडतो; तसेच आपल्या वर्तनावर आणि निर्णयांवरही तिचा लक्षणीय परिणाम होऊ शकतो.