शब्दकोशाकडे

मूकाभिनय

मूकाभिनय (इंग्रजी: Pantomime) हा रंगभूमीवरील कलेचा एक प्रकार आहे. यात शब्दांचा वापर न करता हावभाव, शरीराच्या हालचाली आणि चेहऱ्यावरील भाव यांच्या मदतीने कथानक, व्यक्तिमत्त्वे आणि भावना व्यक्त केल्या जातात. मूकाभिनय दृश्य आकलनावर आधारित असतो आणि त्यासाठी अभिनेत्याकडे उच्च पातळीचे शारीरिक कौशल्य तसेच शाब्दिक संवादाशिवाय गुंतागुंतीच्या कल्पना व्यक्त करण्याची क्षमता असणे आवश्यक असते.

या कलाप्रकाराला दीर्घ इतिहास असून त्याची मुळे प्राचीन काळापर्यंत पोहोचतात. मूकाभिनयात अभिनेता केवळ स्वतःचे शरीर आणि चेहऱ्यावरील भाव वापरून काल्पनिक वस्तू, दृश्ये आणि व्यक्तिरेखा साकारू शकतो. घडणाऱ्या प्रसंगाचे संपूर्ण चित्र मनात उभे करण्यासाठी प्रेक्षकांनी कल्पनाशक्तीचा सक्रियपणे वापर करणे आवश्यक असते.

मानसशास्त्रात मूकाभिनयाचा अभ्यास अशाब्दिक संवाद समजून घेण्यासाठी तसेच शरीराच्या हालचाली आणि चेहऱ्यावरील भाव यांचा व्यक्तीच्या आकलनावर व भावनिक स्थितीवर होणारा परिणाम जाणून घेण्यासाठी केला जातो. सामाजिक कौशल्ये, आत्म-अभिव्यक्ती आणि भावनिक मुक्तता विकसित करण्यासाठीही त्याचा उपचारात्मक हेतूने वापर केला जाऊ शकतो.