स्व-प्रत्यक्षीकरण
स्व-प्रत्यक्षीकरण (इंग्रजीतील ‘self-actualization’ या शब्दापासून) ही मानवतावादी मानसशास्त्रात अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी संकल्पना आहे. याचा अर्थ व्यक्तीच्या अंतर्गत क्षमतेचा पूर्ण विकास आणि तिची जास्तीत जास्त पूर्तता असा आहे.
ए. मास्लो आणि कार्ल रॉजर्स यांच्या सिद्धांतांसारख्या मानवतावादी व्यक्तिमत्त्व सिद्धांतांमध्ये स्व-प्रत्यक्षीकरणाची भूमिका महत्त्वाची आहे. ए. मास्लो यांच्या व्यक्तिमत्त्व सिद्धांतात स्व-प्रत्यक्षीकरण हे मानवी गरजांच्या सर्वोच्च पातळीशी संबंधित आहे. त्यांच्या मते, आयुष्यात फार थोडे लोक या पातळीपर्यंत पोहोचतात, कारण त्यासाठी शरीरक्रियात्मक गरजा, सुरक्षिततेच्या गरजा, सामाजिक गरजा तसेच आदर आणि मान्यतेच्या गरजा अशा सर्व खालच्या पातळीवरील गरजा पूर्ण होणे आवश्यक असते. या सर्व खालच्या पातळीवरील गरजा पूर्ण झाल्यानंतर व्यक्ती स्व-प्रत्यक्षीकरणासाठी प्रयत्न करू शकते. याचा अर्थ जीवनाचा अर्थ शोधणे, आत्मविकास करणे आणि स्वतःमधील सर्जनशील व आध्यात्मिक क्षमता विकसित करणे असा आहे.