विचारप्रक्रिया
विचारप्रक्रिया (इंग्रजी: Thinking) म्हणजे समस्या सोडवण्यासाठी, निर्णय घेण्यासाठी आणि नवीन कल्पना निर्माण करण्यासाठी मानसिक प्रतिमा तयार करण्याची व त्यांत बदल करण्याची क्षमता असलेली बोधात्मक प्रक्रिया. विचारप्रक्रियेत कल्पनाशक्ती, आकलन, तर्क करणे, नियोजन आणि निर्णय घेणे यांसारख्या प्रक्रियांचा समावेश होतो. तिचा भाषिक क्षमता, स्मृती आणि अवधान यांच्याशी निकटचा संबंध असतो.
ही व्याख्या विचारप्रक्रिया केवळ माहितीच्या यांत्रिक प्रक्रियेपुरती मर्यादित नसून तिच्यात सर्जनशील पैलूचाही समावेश होतो, यावर भर देते. विचारप्रक्रियेचे अनेक प्रकार ओळखले जातात: अमूर्त, चिकित्सक, सर्जनशील, अंतःप्रेरित इत्यादी. प्रत्येक प्रकार आपल्या बोधात्मक प्रक्रियेत वैशिष्ट्यपूर्ण भूमिका बजावतो आणि जगाशी परस्परसंवाद साधण्याचे वेगवेगळे मार्ग उपलब्ध करून देतो.
उदाहरणार्थ, अमूर्त विचारप्रक्रियेमुळे आपल्याला विविध कल्पना आणि संकल्पना यांच्यातील संबंध ओळखता येतात, तर सर्जनशील विचारप्रक्रिया नवीन कल्पना आणि उपाय निर्माण करण्यास मदत करते. माहितीचे विश्लेषण करण्यासाठी आणि तर्कसंगत निर्णय घेण्यासाठी चिकित्सक विचारप्रक्रिया आवश्यक असते.