संकल्पवाद
संकल्पवाद म्हणजे अस्तित्वाचे सर्वोच्च तत्त्व म्हणून इच्छाशक्तीला महत्त्व देणारा आणि बुद्धी, निसर्गाचे वस्तुनिष्ठ नियम किंवा सामाजिक परिस्थिती यांसारख्या बाह्य घटकांपासून मानवी इच्छाशक्ती स्वतंत्र असल्याचे अधोरेखित करणारा तत्त्वज्ञानातील आणि मानसशास्त्रातील एक विचारप्रवाह आहे.
संकल्पवादाची मुळे मध्ययुगीन तत्त्वज्ञानात आढळतात; मात्र इमॅन्युएल कांट, योहान गॉटलीब फिश्टे, गेओर्ग विल्हेल्म फ्रीड्रिख हेगेल आणि आर्थर शोपेनहावर यांसारख्या तत्त्वज्ञ व मानसशास्त्रज्ञांच्या लेखनामुळे १९व्या शतकात त्याची अधिक विकसित मांडणी झाली.
मानसशास्त्रातही ऐच्छिक प्रक्रिया, वर्तनाचे नियमन आणि प्रेरणा यांच्या संशोधनात संकल्पवाद प्रतिबिंबित होतो. संकल्पवादी मानसशास्त्र निर्णय घेणे, आत्मनियंत्रण राखणे आणि वैयक्तिक व व्यावसायिक उद्दिष्टे साध्य करणे यांमध्ये इच्छाशक्तीच्या भूमिकेकडे लक्ष देते.
संकल्पवादावर टीकाही झाली आहे. तसेच इच्छाशक्ती आणि प्रेरणा यांचा वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून विचार करणारे नियतिवाद, बुद्धिवाद आणि समाजवाद यांसारखे इतर तात्त्विक व मानसशास्त्रीय विचारप्रवाहही अस्तित्वात आहेत.