ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ
ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹੁਨਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਬੀ. ਐੱਮ. ਤੇਪਲੋਵ ਨੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਿੰਨੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਮਾਨਸਿਕ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਪਹਿਲੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀ ਅਨੁਭਵ, ਪ੍ਰਤੱਖਣ, ਧਿਆਨ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਕਲਪਨਾ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੁੱਧੀ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਾਸ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।