ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਅਕੋਮੋਡੇਸ਼ਨ
ਜਾਂ ਪਿਆਜੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸੰਬੰਧੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਅਕੋਮੋਡੇਸ਼ਨ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਸੰਜਾਣ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਬਣਤਰਾਂ ਜਾਂ ਸਕੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਅਕੋਮੋਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
-
ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਸਕੀਮਾਂ ਜਾਂ ਬਣਤਰਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
-
ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਜੀਵ ਇਹ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੀਮਾਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
-
ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਦਾ ਹੈ।
-
ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਅਕੋਮੋਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਆਜੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਬਦਲਦੀ ਹਕੀਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਢਾਲਦੇ ਹਨ।