ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਲੋਪ
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਲੋਪ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Amnesia) ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅੰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ, ਦਿਮਾਗੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਗੰਭੀਰ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਦਮੇ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਲੋਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਪਿਛਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਲੋਪ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲੋਪ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਲੋਪ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣਾ। ਨਵੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲੋਪ ਉਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਲੋਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੱਟਾਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਰੀਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੋਜਨਿਤ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਲੋਪ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਸਦਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।