ਅਰਸਤੂ
ਅਰਸਤੂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਜੋ 384 ਤੋਂ 322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਜੀਵਿਤ ਰਹੇ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਦਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦਾ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ, ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੀਆਂ।
ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਸੱਤਾ-ਮੀਮਾਂਸਾ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।
ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਥਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੀਅਮ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।