ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ, ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ
ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਹਚਰਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ:
-
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ: ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ ਦਾ ਇਹ ਪੱਖ ਜੌਨ ਲੌਕ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹਿਊਮ ਵਰਗੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਚਰਜ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
-
ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ: ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਲਹੈਲਮ ਵੁੰਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਚਰਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
-
ਮਨੋਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ: ਮਨੋਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਾਹਚਰਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਹਚਰਜਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਤੱਖਣਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਚਰਜ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।