ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ
ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Authoritarianism) ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੱਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ, ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੀਮਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਆਗੂ ਅਕਸਰ ਟੀਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰਵਾਦ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਕੰਮਕਾਜ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਮਨੋਬਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।