ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਚਾਰਲਜ਼ ਬਾਰਟਲੈੱਟ
ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਚਾਰਲਜ਼ ਬਾਰਟਲੈੱਟ (Frederic Charles Bartlett) ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬੋਧਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਟਲੈੱਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਬਾਰਟਲੈੱਟ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਘੜਨ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।