ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਿਖਾਇਲੋਵਿਚ ਬੇਖਤੇਰੇਵ
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਿਖਾਇਲੋਵਿਚ ਬੇਖਤੇਰੇਵ (1857–1927) ਤੰਤੂ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਰੂਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤੰਤੂ-ਸਰੀਰਕ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਬੇਖਤੇਰੇਵ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਆਤਮਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਤਮਨਿਸ਼ਠ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅੰਤਰ-ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੇਖਤੇਰੇਵ ਨੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤੰਤੂ-ਸਰੀਰਕ ਸਹਿ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਿਵਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਤੰਤੂ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੇਖਤੇਰੇਵ ਨੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤੰਤੂ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹੋਰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੰਨਦਿਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।