ਜੁੜਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ
ਜੁੜਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ twin studies) ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜਾਂ ਮੋਨੋਜ਼ਾਈਗੋਟਿਕ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ 100% ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਗਭਗ 50% ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਹੱਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਜੁੜਵਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਇੱਕੋ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੱਠੇ ਪਲੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੁੜਵਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਗੁਣ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਾਪੇਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਿਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।