ਇੱਛਾਵਾਦ
ਇੱਛਾਵਾਦ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਿਧਾਂਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਾਰਕ ਤਰਕ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਹੋਣ।
ਇੱਛਾਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨੁਏਲ ਕਾਂਟ, ਯੋਹਾਨ ਗੌਟਲੀਬ ਫ਼ਿਖ਼ਟੇ, ਆਰਥਰ ਸ਼ੋਪਨਹਾਵਰ, ਫ਼ਰੀਡਰਿਖ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਵੁੰਟ ਵਰਗੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਦਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਦ ਦੀ ਝਲਕ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯਤਿਵਾਦ, ਬੁੱਧੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ।