Nadharia ya uhusishaji (associationism), saikolojia ya uhusishaji (associative psychology)
Nadharia ya uhusishaji na saikolojia ya uhusishaji ni mitazamo ya kisaikolojia iliyozipa michakato ya kuhusianisha mambo nafasi kuu katika kueleza matukio ya kiakili na utendaji wa fahamu. Mitazamo hii ilikuwa maarufu katika karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20 na ilijumuisha mielekeo kadhaa:
-
Nadharia ya uhusishaji katika falsafa ya Kiingereza: Kipengele hiki cha nadharia ya uhusishaji kinahusishwa na wanafalsafa kama John Locke na David Hume, walioendeleza mawazo kuhusu jinsi tunavyopata maarifa kupitia uhusiano kati ya mawazo na mitazamo inayotokana na hisi.
-
Saikolojia ya uhusishaji nchini Ujerumani: Saikolojia ya uhusishaji ilihusishwa na watafiti kama Wilhelm Wundt na wafuasi wa mtazamo wake. Waliamini kwamba michakato ya kiakili inaweza kuchanganuliwa kwa kuchunguza uhusiano kati ya vipengele vya fahamu.
-
Nadharia ya uhusishaji katika tiba ya magonjwa ya akili: Katika taaluma ya tiba ya magonjwa ya akili, nadharia ya uhusishaji inahusishwa na utafiti wa magonjwa ya akili na uhusiano kati ya mawazo na dalili.
Kwa ujumla, nadharia ya uhusishaji na saikolojia ya uhusishaji zilisisitiza nafasi ya kuhusianisha mambo na uhusiano kati ya mawazo, mitazamo inayotokana na hisi na dhana katika michakato ya kiakili. Hata hivyo, mitazamo hii ilikosolewa kwa kurahisisha kupita kiasi na kueleza utendaji wa akili ya binadamu kana kwamba ni wa mashine, bila kuzingatia utata wake.