kwenye kamusi

Mwitikio wa kuzaliwa nao usio wa hiari

Mwitikio wa kuzaliwa nao usio wa hiari (unconditioned reflex, UCR) ni mwitikio wa kiotomatiki wa mwili kwa vichocheo fulani kutoka katika mazingira ya nje au ndani ya mwili. Miitikio hii huwepo tangu kuzaliwa na haihitaji mafunzo au hali maalumu ili kutokea.

Mifano ya miitikio ya kuzaliwa nayo isiyo ya hiari ni pamoja na:

  1. Mwitikio wa goti: kano iliyo chini ya kifuniko cha goti inapogongwa kwa nyundo ya kupimia miitikio ya neva, sehemu ya mguu iliyo chini ya goti hunyooka bila hiari.

  2. Mwitikio wa misuli inaponyoshwa: ni mwitikio wa misuli kwa kunyooshwa. Kwa mfano, kano ya msuli wa mbele wa sehemu ya juu ya mkono inapogongwa kwa nyundo ya kupimia miitikio ya neva, msuli huo hukaza bila hiari na mkono hupinda kwenye kiwiko.

  3. Mwitikio wa mboni kwa mwanga: mwanga unapoangaza machoni, mboni hupungua ukubwa ili kupunguza kiasi cha mwanga kinachoingia ndani ya jicho.

  4. Kubeua kunapokuwa na hewa nyingi tumboni: hewa nyingi inapokusanyika tumboni, inaweza kusababisha kubeua ili kuiondoa.

  5. Kukohoa kutokana na muwasho katika njia za hewa: chembe zinazovutwa pamoja na hewa au vitu vinavyosababisha muwasho vinapoingia katika njia za hewa, mwili unaweza kusababisha kikohozi ili kusafisha njia hizo.

Miitikio hii ya kuzaliwa nayo isiyo ya hiari husaidia mwili kujilinda na kuzoea hali mbalimbali kwa kutoa miitikio ya haraka na ya kiotomatiki kwa matukio yanayoweza kuwa hatari au yaliyo muhimu.