Otokinetik etki
Otokinetik etki (İngilizce: autokinetic perception), hiçbir görsel referans noktasının bulunmadığı karanlık bir ortamda gözlemlenen sabit bir ışıklı nesnenin hareket ediyormuş gibi göründüğü psikolojik bir olgudur. Bu algı yanılsaması, beynin belirsiz görsel bilgileri nasıl yorumlamaya çalıştığını gösterir.
Bu olgu, XVIII. yüzyılın sonlarından beri bilinmektedir (A. von Humboldt’un yıldız gözlemleri). 1930’lu yıllarda M. Şerif, grup normlarının oluşumunu incelemek için bu olgudan yararlanmıştır. Otokinetik etki, beynin eksik bilgileri tamamlayarak belirsizlik koşullarında nasıl anlam oluşturmaya çalıştığını gösterir.
Otokinetik etki deneylerinde genellikle karanlık bir arka plan üzerinde küçük, ışık yayan bir nesne kullanılır. Gözlemciler, nesne gerçekte sabit kaldığı hâlde kendilerine hareket ediyormuş gibi göründüğünü bildirir. Bu durum, referans noktaları veya dış hatlar gibi diğer görsel ipuçları olmadığında beynin nesnenin uzaydaki konumunu doğru biçimde yorumlayamamasıyla açıklanır.