Kompleks
Kompleks (İng. complex), çoğu zaman bilinçdışı olan ve kişinin davranışlarını, duygularını ve algısını önemli ölçüde etkileyebilen, duygusal yük taşıyan düşünce, fikir ve anıların oluşturduğu bir bütündür.
Kompleksler, özellikle çocukluk dönemindeki deneyimler temelinde oluşur ve birey üzerinde derin psikolojik etkiler yaratabilir.
Kompleksler hem olumsuz hem de olumlu olabilir. Örneğin aşağılık kompleksi, kişinin kendisini başkalarına kıyasla daha az değerli veya yeterince iyi değilmiş gibi hissettiği bir durumdur. Bu durum düşük benlik saygısına, sosyal kaygıya ve başka duygusal sorunlara yol açabilir. Öte yandan üstünlük kompleksi, kişinin kendisine aşırı güvenmesine ve kendi eksikliklerini görmezden gelmesine neden olabilir.
Kompleksler, psikanalizde ve derinlik psikolojisinde önemli bir rol oynar. Kompleksleri anlamak ve bunlar üzerinde çalışmak, psikolojik sorunların tedavisine ve genel ruh sağlığının iyileştirilmesine yardımcı olabileceğinden terapide sıklıkla analiz edilirler.
Kompleksler, kişinin belirli durumlardaki davranışlarında ve tepkilerinde ortaya çıkabilir. Örneğin aşağılık kompleksi olan bir kişi sosyal ortamlardan kaçınabilir veya eleştiriye karşı aşırı alınganlık gösterebilir. Kompleksler üzerinde çalışmak, çoğu zaman bu gizli düşünce yapılarını fark etmeyi ve dış uyaranlara verilen tepkileri değiştirmeyi amaçlayan psikoterapi yöntemlerini içerir.