Eğilim
Psikolojik bağlamda eğilim (disposition), kişinin belirli bir etkinliğe veya uğraşa yönelik olumlu ve içsel olarak güdülenmiş tutumudur. Bu psikolojik özellik, kişinin söz konusu etkinliğe ilgi duymasının yanı sıra yalnızca sonuçlarından değil, etkinliği gerçekleştirme sürecinin kendisinden de doyum sağlamasıyla kendini gösterir. Eğilim, kişinin belirli bir etkinlik alanında sürekli bir ihtiyaca sahip olmasını içerir.
Gelişmiş bir eğilim aşağıdaki özelliklerle tanımlanır:
-
Süreklilik: Belirli bir etkinliğe yönelik gelişmiş eğilimi olan kişiler, uzun süre boyunca bu etkinlikle uğraşma isteği gösterir.
-
Yaratıcılık isteği: Bu kişiler yalnızca etkinliği gerçekleştirmeye değil, aynı zamanda onu sürekli iyileştirmeye, değiştirmeye ve geliştirmeye, bu alandaki bilgi ve becerilerini derinleştirmeye çalışır.
-
Öz motivasyon: Gelişmiş bir eğilim, ilginin sürdürülmesi için dış uyaranlar gerektirmez. Kişi, bu etkinlikle uğraşmaya yönelik içsel bir ihtiyaçla güdülenir.
-
Yeteneklerle uyum: Eğilimler çoğu zaman kişinin bireysel yetenekleriyle örtüşür ve bu da söz konusu alanda başarılı bir gelişime katkıda bulunur.
-
Mesleki çağrı: Bazı durumlarda eğilim o kadar güçlü olabilir ki kişi, belirli bir etkinlikle uğraşmaya “çağrıldığını” hisseder. Böyle durumlarda mesleki çağrıdan söz edilir.
Eğilimler, bunlara karşılık gelen yeteneklerle birlikte gelişebilir ve üstün yeteneğin oluşumunda önemli bir etkendir. Bu nedenle eğilimler, farklı etkinlik alanlarının seçilmesinde ve başarıyla öğrenilmesinde önemli bir rol oynar.