Uyanıklık
Uyanıklık (vigilance), çevrede meydana gelebilecek olayların, sinyallerin veya değişikliklerin sürekli ya da uzun süre boyunca beklenmesiyle ilişkili özel bir dikkat biçimidir. Beklenen olaylar nadir veya öngörülemez olsa bile bu dikkat biçimi, yüksek düzeyde odaklanmayı ve uyanıklığın uzun süre korunmasını gerektirir.
Uyanıklık gerektiren durumlara şu örnekler verilebilir:
-
Düşman kuvvetlerinin hareketlerini sürekli izlemek ve çatışma ortamındaki her türlü değişikliği tespit etmek zorunda olan askerî gözlemciler.
-
Halka açık etkinliklerde veya havalimanları gibi kritik yerlerde güvenliği izleyen video gözetim sistemi operatörleri.
-
Özellikle uzun yolculuklarda tehlikeli durumlardan kaçınmak için yolda uyanık kalması gereken sürücüler.
-
Uçuşları kontrol eden ve her türlü acil duruma müdahale etmeye hazır olması gereken pilotlar ile hava trafik kontrolörleri.
-
Erişim kontrolü veya tesis güvenliği birimleri gibi güvenlik sistemlerini izleyen kişiler.
Uyanıklık, sürekli odaklanmayı ve çevredeki değişikliklere tepki vermeyi gerektirdiği için fiziksel ve psikolojik açıdan zorlayıcı olabilir. Güvenlik ve savunma teknolojileri gibi alanlarda çalışan uzmanlar, uyanıklıklarını korumak ve olası tehditlere ya da olaylara müdahale etmek üzere sıklıkla eğitim alır.