సాధన ప్రేరణ
సాధన ప్రేరణ (మోటివేషన్) అంటే ఒక వ్యక్తిని తన వివిధ కార్యకలాపాల్లో విజయాలు సాధించేలా ప్రేరేపించే అంతర్గత ఆకాంక్ష. వ్యక్తి ప్రవర్తనను, స్వీయ అభివృద్ధి పట్ల ఆకాంక్షను, అసాధారణ ఫలితాలను సాధించాలనే తపనను నిర్ణయించే ముఖ్య కారకాల్లో ఈ ప్రేరణ ఒకటి కావచ్చు.
సాధన ప్రేరణపై పరిశోధనలు 1950లలో అమెరికన్ పరిశోధకుడు డేవిడ్ మెక్క్లెలండ్, ఆయన సహచరుల కృషితో ప్రారంభమయ్యాయి. సాధన ప్రేరణ సిద్ధాంతాన్ని వారు రూపొందించారు. కుటుంబ పెంపకం ప్రభావంతో బాల్యంలోనే ఈ ప్రేరణ ఏర్పడి అభివృద్ధి చెందుతుందని ఆ సిద్ధాంతం పేర్కొంటుంది. విజయం, వైఫల్యంతో ముడిపడిన భావోద్వేగ అనుబంధాలతో పాటు తల్లిదండ్రులు అందించే బలపరచడం కూడా ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి. తల్లిదండ్రులు విజయాలకు బలపరచడాన్ని అనుసంధానించి, సాధనలను ప్రోత్సహిస్తూ, వైఫల్యాలకు శిక్షను అనుసంధానిస్తే, పిల్లల్లో అధిక సాధన ప్రేరణ ఏర్పడుతుంది.
సాధన ప్రేరణ వ్యక్తి చదువు, కెరీర్, వ్యక్తిగత సంబంధాలతో సహా జీవితంలోని వివిధ అంశాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు. అధిక సాధన ప్రేరణ ఉన్న వ్యక్తులు తరచుగా స్వీయ మెరుగుదల, నేర్చుకోవడం, తమ నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేసుకోవడం వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపుతారు.
సాధన ప్రేరణను కొలవడానికి హెన్రీ ముర్రే రూపొందించిన, హెర్మన్ హెక్హౌసెన్ మెరుగుపరిచిన థీమాటిక్ అపర్సెప్షన్ టెస్ట్ (TAT) వంటి వివిధ పద్ధతులు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ఈ పద్ధతులు ఒక వ్యక్తిలోని సాధన ప్రేరణ స్థాయిని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగపడతాయి.