సాధారణ అనుకూలన సిండ్రోమ్
సాధారణ అనుకూలన సిండ్రోమ్ను స్ట్రెస్ సిండ్రోమ్ అని కూడా అంటారు. ఇది తీవ్రమైన లేదా దీర్ఘకాలిక ప్రతికూల ప్రభావాలకు ప్రతిస్పందనగా మానవులు, జంతువుల శరీరాల్లో ఏర్పడే అనుకూలన ప్రతిచర్యల సమాహారం. ఈ ప్రభావాలను ఆగ్రెసర్లు అంటారు. ఈ లక్షణాలు, ప్రతిచర్యల సముదాయాన్ని హాన్స్ సెల్యే (Hans Selye) 1936లో వివరించారు. ఇది స్ట్రెస్గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
స్ట్రెస్కు కారణమయ్యే ఆగ్రెసర్లలో శారీరక, మానసిక, జీవసంబంధమైన, సామాజిక ప్రభావాలు సహా వివిధ కారకాలు ఉండవచ్చు. ఈ కారకాల్లో శారీరక అలసట, మానసిక ఒత్తిడి, ఇన్ఫెక్షన్లు, గాయాలు, పర్యావరణ మార్పులు మొదలైనవి ఉండవచ్చు.
సాధారణ అనుకూలన సిండ్రోమ్ సాధారణంగా పలు దశల్లో వ్యక్తమవుతుంది:
-
అలారం దశ (ఉత్తేజిత దశ): శరీరం “పోరాడు లేదా పారిపో” వ్యవస్థను సక్రియం చేసి స్ట్రెసర్లకు ప్రతిస్పందించడం ప్రారంభిస్తుంది. ఈ సమయంలో అడ్రినలిన్, నోరాడ్రినలిన్ వంటి స్ట్రెస్ హార్మోన్లు విడుదలవుతాయి.
-
ప్రతిఘటన దశ: స్ట్రెసర్లు ప్రభావం చూపడం కొనసాగితే, శరీరం వాటికి అనుగుణంగా మారి వాటిని ఎదుర్కోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇది శరీరం స్ట్రెస్ను ఎదుర్కొంటూనే ఉండే స్థిరమైన దశకు దారితీయవచ్చు.
-
నిస్సత్తువ దశ: స్ట్రెసర్లు మరీ తీవ్రంగా లేదా దీర్ఘకాలం ఉంటే, అనుకూలన కోసం శరీరానికి ఉన్న వనరులు తగ్గిపోవచ్చు. ఈ దశలో వివిధ వ్యాధులు, రుగ్మతలు ఏర్పడవచ్చు.
సాధారణ అనుకూలన సిండ్రోమ్ అనేది స్ట్రెస్కు శరీరం చూపే సహజ ప్రతిస్పందన. కొన్ని సందర్భాల్లో ఇది మనుగడకు ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే, స్ట్రెసర్లు మరీ తీవ్రంగా లేదా దీర్ఘకాలం ఉంటే, ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు కలగవచ్చు.