కారణ ఆపాదన
కారణ ఆపాదన (ఆంగ్లం: causal attribution) అంటే ప్రవర్తన, సంఘటన లేదా పరిస్థితికి గల కారణాలు లేదా కారణ కారకాలను గుర్తించి, విశ్లేషించడం ద్వారా వాటిని ఆపాదించే లేదా వివరించే ప్రక్రియ. అంటే, కారణ ఆపాదనలో ఒక నిర్దిష్ట పరిణామానికి ఏ కారకాలు లేదా సంఘటనలు కారణమయ్యాయో గుర్తించడానికి మనం ప్రయత్నిస్తాము.
కారణ ఆపాదనకు ఉదాహరణలు:
-
అంతర్గత కారణాలు: వ్యక్తిత్వ లక్షణాలు, ప్రేరణ లేదా నైపుణ్యాలు వంటి అంతర్గత కారకాల ఫలితంగా ప్రవర్తన లేదా సంఘటనను వ్యక్తులు వివరించవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఒకరికి పదోన్నతి లభిస్తే, దానికి వారి కృషి, వృత్తి నైపుణ్యం కారణమని ఆపాదించవచ్చు.
-
బాహ్య కారణాలు: పరిస్థితులు, యాదృచ్ఛికత లేదా పరిసరాల ప్రభావం వంటి బాహ్య కారకాలకు ప్రవర్తన లేదా సంఘటనను వ్యక్తులు ఆపాదించవచ్చు. ఉదాహరణకు, ట్రాఫిక్ రద్దీ కారణంగా ఒకరు పనికి ఆలస్యంగా వస్తే, దాన్ని బాహ్య కారణంతో వివరించవచ్చు.
-
మిశ్రమ కారణాలు: కారణ ఆపాదనలో తరచుగా అంతర్గత, బాహ్య కారకాలు రెండూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి పరీక్షలో తన వైఫల్యానికి తగినంతగా సిద్ధం కాకపోవడం (అంతర్గత కారణం), కఠినమైన ప్రశ్నల వల్ల కలిగిన ఆందోళన (బాహ్య కారణం) కారణమని వివరించవచ్చు.