జ్ఞాపకశక్తి రుగ్మతలు
జ్ఞాపకశక్తి రుగ్మతలు అంటే సమాచారాన్ని గుర్తుంచుకోవడం, నిల్వ చేసుకోవడం, గుర్తించడం, తిరిగి జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోవడం వంటి సామర్థ్యాలు తగ్గిపోవడం లేదా కోల్పోవడం. జ్ఞాపకశక్తి రుగ్మతల్లో అనేక రకాలు ఉన్నాయి:
-
అమ్నీషియా: జ్ఞాపకశక్తి లేని స్థితి. అమ్నీషియా లక్షణాలను బట్టి, దీన్ని కింది రకాలుగా విభజిస్తారు:
- రెట్రోగ్రేడ్ అమ్నీషియా: రుగ్మత మొదలవడానికి ముందు జరిగిన సంఘటనలకు సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం.
- యాంటెరోగ్రేడ్ అమ్నీషియా: రుగ్మత మొదలైన తర్వాత కొత్త జ్ఞాపకాలను ఏర్పరచుకోలేకపోవడం.
- యాంటెరోరెట్రోగ్రేడ్ అమ్నీషియా: గత సంఘటనల జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం, కొత్త జ్ఞాపకాలను ఏర్పరచుకోలేకపోవడం రెండూ కలిసిన రూపం.
- డిలేయ్డ్ అమ్నీషియా: సంఘటనలు జరిగిన కొంతకాలం తర్వాత వాటికి సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం.
- ఫిక్సేషన్ అమ్నీషియా: స్థిరమైన కొత్త జ్ఞాపకాలను ఏర్పరచుకోలేకపోవడం.
- ప్రోగ్రెసివ్ అమ్నీషియా: కాలక్రమేణా జ్ఞాపకశక్తి క్షీణించడం.
-
హైపోమ్నీషియా: జ్ఞాపకశక్తి బలహీనపడటం. ఇది వివిధ వ్యాధుల వల్ల రావచ్చు లేదా పుట్టుకతోనే ఉండవచ్చు.
-
పారామ్నీషియాలు: జ్ఞాపకశక్తి వక్రీకరణలు. వీటిలో కింది రకాలు ఉంటాయి:
- సూడోమెమరీ: నిజమని భావించే సంఘటన లేదా సమాచారానికి సంబంధించిన తప్పుడు జ్ఞాపకం.
- క్రిప్టోమ్నీషియా: ఇంతకు ముందు తెలిసిన సమాచారాన్నే మొదటిసారి తెలుసుకుంటున్నట్లు అనిపించే సందర్భాలు.
- తప్పుడు గుర్తింపు: ఏదైనా ఇప్పటికే చూసినట్లు లేదా జరిగినట్లు తప్పుగా భావించడం.
జ్ఞాపకశక్తి రుగ్మతలు జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడంగానే కాకుండా, తెలిసిన వస్తువులను గుర్తించలేకపోవడంగా కూడా కనిపించవచ్చు. ఇది అగ్నోసియా సిండ్రోమ్తో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకు:
- ముఖ అగ్నోసియా (ప్రోసోపాగ్నోసియా): ముఖాలను గుర్తించలేకపోవడం.
- అక్షర అగ్నోసియా: అక్షరాలు లేదా పదాలను గుర్తించలేకపోవడం.
- వేళ్ల అగ్నోసియా: వేళ్లను గుర్తించలేకపోవడం.
జ్ఞాపకశక్తి రుగ్మతలు గ్రహణ ప్రక్రియల్లో కూడా కనిపించవచ్చు. ఉదాహరణకు, తెలిసిన వస్తువులను గుర్తించలేకపోవడం అగ్నోసియా సిండ్రోమ్లో భాగం.