మానసిక రక్షణ

మానసిక రక్షణ (defense mechanisms) అంటే అంతర్గత లేదా బాహ్య సంఘర్షణలతో ముడిపడిన ఆందోళన కలిగించే, అసహ్యకరమైన అనుభవాల తీవ్రతను తగ్గించడానికి లేదా వాటిని దాచడానికి వ్యక్తి మనస్సు ఉపయోగించే వ్యూహాలు, పద్ధతులు. సమాచారాన్ని వ్యక్తి మానసిక సమతుల్యతకు మరింత ఆమోదయోగ్యంగా, తక్కువ ముప్పుగా మార్చేందుకు దాన్ని వివిధ విధాలుగా పరివర్తన చేయడం, ప్రాసెస్ చేయడం రక్షణ యంత్రాంగాల్లో ఉండవచ్చు.

ప్రధాన మానసిక రక్షణ యంత్రాంగాలు:

1. అణచివేత: ఆమోదయోగ్యం కాని ఆలోచనలు, భావాలు లేదా జ్ఞాపకాలను తెలిసో తెలియకో చైతన్యపూర్వక దృష్టి నుంచి వేరుచేయడం ఈ యంత్రాంగంలో ఉంటుంది. వ్యక్తి అసహ్యకరమైన విషయం గురించి ఆలోచించకుండా ఉండటానికి ప్రయత్నించవచ్చు.

2. ప్రక్షేపణ: ఈ యంత్రాంగాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు, వ్యక్తి తనలోని ప్రతికూల లక్షణాలు లేదా కోరికలను గుర్తించకుండా ఉండేందుకు వాటిని ఇతరులకు ఆపాదిస్తారు. ఉదాహరణకు, దూకుడు స్వభావం ఉన్న వ్యక్తి ఇతరులు దూకుడుగా ఉన్నారని నిందించవచ్చు.

3. హేతుబద్ధీకరణ: తన చర్యలు లేదా అనుభవాలకు నిజమైన, తరచూ మరింత సంక్లిష్టమైన, భావోద్వేగపూరితమైన కారణాలను దాచేందుకు తార్కికంగా సమర్థించగల వివరణలు ఇవ్వడం ఈ యంత్రాంగంలో ఉంటుంది.

4. ప్రతిగమనం: ఒత్తిడి లేదా ఆందోళనను ఎదుర్కొన్నప్పుడు, పిల్లలకు సాధారణంగా కనిపించే మరింత ప్రాథమిక ఆలోచనా లేదా ప్రవర్తనా విధానాలకు తిరిగి వెళ్లడం ద్వారా వ్యక్తి ఈ యంత్రాంగాన్ని ఆశ్రయిస్తారు.

5. మేధోీకరణ: ఈ సందర్భంలో వ్యక్తి పరిస్థితిలోని మేధోపరమైన అంశాలపై దృష్టి పెడుతూ, తన భావోద్వేగాలను చైతన్యపూర్వక ఆలోచన నుంచి వేరుచేస్తారు. దీనివల్ల తీవ్రమైన భావోద్వేగాలను అనుభవించకుండా ఉండగలుగుతారు.

6. ఉదాత్తీకరణ: ప్రతికూలమైన లేదా ఆమోదయోగ్యం కాని కోరికలను సామాజికంగా ఆమోదయోగ్యమైన కార్యకలాపాలుగా మార్చడం ఈ యంత్రాంగంలో ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, దూకుడు భావాన్ని అనుభవించే వ్యక్తి క్రీడాకారుడిగా మారవచ్చు.

7. వేరుచేయడం: ఈ యంత్రాంగాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు, వ్యక్తి భావోద్వేగాలను వాటితో ముడిపడిన సంఘటనలు లేదా ఆలోచనల నుంచి వేరుచేసి, వాటికి సంబంధించిన ఆందోళనను తగ్గిస్తారు.

వివిధ రకాల ఒత్తిడి, సంఘర్షణలను ఎదుర్కొనే మార్గంగా వ్యక్తి ఈ రక్షణ యంత్రాంగాలను అచేతనంగా ఉపయోగించవచ్చు.

రచయిత: testometrika